bi an nu tinh
Categories: Sách hay nên đọc

BÍ ẨN NỮ TÍNH – TÁC PHẨM NỀN MÓNG CHO CÁC PHONG TRÀO GIẢI PHÓNG PHỤ NỮ

Đây thật sự là một cuốn sách ấn tượng, là nền tảng cũng như là một nghiên cứu sâu rộng vào các vấn đề phụ nữ. Đầu tiên là phải khâm phục Betty Friedman khi không biết bằng một cách thần kỳ nào đó, bà đã gọi ra được, cũng như khái quát, giải thích, mổ xẻ, phân tích, chứng minh được một vấn đề có tồn tại nhưng dường như luôn luôn chìm khuất như chiếc áo khoác tàng hình, đó là “bí ẩn nữ tính”.

Có bao giờ bạn tự hỏi vì sao đức tính “cao quý” của phụ nữ luôn bị gán cho cái tên “hy sinh”? Và ngay cả người trong cuộc, khi muốn tự giải phóng mình thì cũng rất khó, mà thay vào đó họ thường chọn hướng đi giống hệt mẹ hay bà mình? Rõ ràng ta biết là thế, nhưng ngay cả khi tồn tại nhận thức ấy, ta cũng không biết nó từ đâu đến hay những gì làm nên nó. Cũng bắt nguồn từ những câu hỏi có phần… bí ẩn như thế, bằng cảm quan thấu hiểu của người phụ nữ – mình nghĩ thế – Betty Friedman thông qua các nghiên cứu liên bộ môn gồm kinh tế, xã hội, triết học, sinh học, truyền thông… cũng như những cuộc phỏng vấn, điều tra, thống kê; dần dần hé mở lớp màn “bí ẩn nữ tính”, để cho thấy sự vận hành của các phong trào phụ nữ, thời gian bị che mờ mắt, tác động của truyền thông – quảng cáo trong việc giam hãm hay quá trình “ấu hóa” hai chiều…

Các nghiên cứu của Friedman hé lộ rất nhiều điều, về thực sự khi nào phụ nữ trở thành “bà nội trợ kiểu Mỹ”. Rằng thông qua các tạp chí phụ nữ, trước thập niên 30s, họ vẫn là những người học thức, tương đối tự do và có tiếng nói. Thế nhưng khi hai cuộc Thế chiến nỗ ra, những năm 50 – 60 khi đàn ông giải ngũ và bắt đầu trở về nhà, họ ngay lập tức trở thành bà nội trợ với vai trò làm mẹ, làm vợ. Chỉ khoảng 20 năm, nhưng từ hình tượng phụ nữ tự do; giờ đây trên tờ tạp chí toàn mục gia dụng, cách nuôi dạy con cái cũng như những mục hướng phụ nữ đến hình tượng “thánh hóa hy sinh” như Mẹ Marie, mà giờ đây ta sẽ thấy xuyên suốt trong đời sống hiện đại.

Hẳn nhiên, giải phóng phụ nữ cũng bắt đầu với giải phóng nô lệ. Ở một khía cạnh nào đó, cả hai đối trọng này đều có phần tương đối giống nhau, khi chịu chung một ách gông kìm. Kể từ khi có quyền bầu cử đến những năm 30, rồi bị tước đoạt khi khủng hoảng kinh tế, chiến tranh kết thúc. Rốt cuộc điều gì đã xảy ra với phụ nữ? Và câu trả lời chính là triết học Freud và đám con chiên của ông ta. Chính những định nghĩa “ghen tị dương vật” hay “phức cảm thiến loạn” biến phụ nữ thành một “sinh vật ăn thịt” không hơn không kém. Freud mang đậm tính chất xã hội thời Vic với các cơn dồn nén dục tình, cũng như bản thân là người “lệch chuẩn”; đã biến phụ nữ thành ra đáng sợ, nhưng không đáng sợ bằng những thế hệ tiếp nối ông ta, không những cải chính mà ngày càng dấn thân sâu hơn trong cơn thù ghét điên cuồng ấy.

bi an nu tinh
Ngoài ra thị trường tiêu dùng với truyền thông – quảng cáo đầy định hướng cũng như một nền giáo dục bị tính dục định hướng cũng không làm gì khác ngoài tạo ra những đường biên nữ tính, hạn chế học thức và khuyên phụ nữ thành thật trở về nhà. Chính sự dồn nén khi không thỏa mãn bản sắc cá nhân, đã dấn đến một loạt những hiện tượng như ngoại tình, yêu đương lệch chuẩn hay những cơn phiên lưu tình cảm điên loạn… mà ta thấy được qua phim ảnh, văn chương, âm nhạc của thời kì này. Những người phụ nữ đòi hỏi tìm lại bản sắc của mình qua tình dục, nhưng trước đó, họ đã bắt đầu tổn thương bằng những căn bệnh tâm lý. Không tìm được bản sắc, họ chú tâm vào gia đình và bắt đầu “ấu hóa” những đứa con của mình, biến bọn chúng thành mình, thực hiện những điều mình thích. Tiếp tục là thế hệ thứ 2 cũng chịu đựng tương đương thế hệ trước đó, và là một vòng lẩn quẩn.

Như vậy, Bí ẩn nữ tính cuối cùng là một nghiên cứu sâu rộng và chứa đựng nhiều phát kiến mới mẻ. Việc hướng công cuộc đàn áp phụ nữ cùng với đồ gia dụng ở nhà bếp đã được Friedman đi từ lịch sử khởi thủy cho đến bối cảnh hiện đại, gắn với vai trò của nam giới, truyền thông, xã hội cũng như giáo dục. Tuy còn chưa nói nhiều đến mối quan hệ áp đặt của người đàn ông (như chồng) và những đứa trẻ (như con cái) lên phụ nữ nội trợ; nhưng Bí ẩn nữ tính ít nhiều đã giải thích động cơ của việc thụ động gắn mình sau bếp, như một kho vàng lần đầu được đưa ra ánh sáng. Một cuốn sách quan trọng của phụ nữ.