akutagawa tuyen tap
Categories: Văn học nước ngoài

AKUTAGAWA VÀ VIỆC XỬ LÝ CHẤT LIỆU CÓ SẴN

Trong 3 nhà văn đặt nền móng cho văn chương cận hiện đại Nhật Bản, riêng Mori Ogai mình chưa đọc qua, thì Akutagawa là một tác giả mà mình rất hứng thú đọc. Không như mạch văn có phần dàn trải với nhịp độ chậm của Natsume Soseki, các truyện ngắn của Akutagawa giàu nội dung và nhiều phương cách thể hiện hơn. Trong số những truyện ngắn nổi tiếng của ông, có thể nói nhiều truyện đã được xử lý một cách tinh xảo so với chất liệu truyền thống trước đó, và cũng là điểm đặc biệt của ông: kế thừa chứ không chiếm hữu.
Nói về hướng đi này, Akutagawa từng giải thích như sau: “khi muốn diễn tả thực nghệ thuật một đề tài nào đó thì có thể phải tạo ra một sự việc thực khác thường, nhưng những điều khác thường lại khó xảy ra trong cuộc sống thực, sẽ có vẻ như bịa đặt, không được tự nhiên, do đó mà ông đã lấy cái chi tiết từ các truyện có sẵn”.
Trong hơn 12 năm cầm bút, Akutagawa đã cho thấy được sự quan sát tinh tế cũng như sức sáng tạo trong việc sử dụng những chất liệu cũ. Ở quãng đầu sự nghiệp sáng tác, có thể thấy ông đã dùng lại khá nhiều những điển tích, điển cố, truyện cổ, sự tích… khá đặc trưng của Nhật Bản. Tuy nhiên cũng như các nghiên cứu cho thấy, ông không giữ nguyên những gì nghe được, học được; mà có cách khoác lên chúng chiếc áo mới rất thú vị và nhiều đổi mới.
akutagawa tuyen tap
Điển hình nhất là truyện Sợi tợ nhện – câu chuyện mang đậm triết lý Phật giáo mà đa số các nhà nghiên cứu cho rằng xuất phát từ tác phẩm Karma (Nghiệp chướng) của triết gia người Đức Paul Carus. Đây là câu chuyện kể về nhân vật Kandata – một tên kẻ cướp, người không có lòng từ bi khi bị đày xuống địa ngục vì chỉ muốn bản thân được thoát dẫn đến sợi tơ nhện mà Đức Phật giăng xuống để trả công, đứt phăng và tất cả mọi người đều rơi xuống, bởi khi chứng kiến hắn leo lên thì người khác ai cũng muốn như thế.
Khi truy tìm nguồn gốc của bản nguyên tác phẩm trên, các nhà phê bình đã thấy sự tương đồng giữa cốt truyện của Akutagawa và câu chuyện dân gian của nước Nga tên là Cây hành tây. Thế nhưng đi sâu hơn nữa, hóa ra Sợi tơ nhện lại rất gần với truyện Mạng nhện, trích trong tập Karma (Nghiệp chướng) của triết gia người Đức Paul Carus – người tiên phong trong việc giới thiệu Phật giáo vào Mỹ.
Với sự phổ biến của nó, không chỉ riêng Akutagawa mà đại văn hào Lev Tolstoy cũng đã chuyển ngữ sang tiếng Nga tác phẩm này. Thế nhưng một việc hy hữu đã xảy ra, khi với việc dịch gián tiếp từ tiếng Nga, nhiều dịch giả thiếu xác minh đã nhầm lẫn ông là tác giả của truyện Mạng nhện. Từ đó Tolstoy và phải viết một bức thư đính chính về quyền tác giả của nó.
Ngoài ra, Akutagawa cũng sử dụng câu chuyện về người sáng lập giáo phái Phật giáo Shingon để viết nên Lòng đã trót yêu, mượn sự tích về nhân vật Sadafun – người được coi như nhân vật Don Juan của Nhật Bản để viết Kẻ háo sắc; cũng như hiện đại hơn, là sử dụng cùng nhân vật nhà ảo thuật Ấn Độ Hassan Kan của Tanizaki Junichiro, hay cốt truyện Mùa thu Nhật Bản của Piere Lotti và biến nó thành Tiệc khiêu vũ, mang nội dung về những thứ mới mẻ phương Tây đang ào vào nước Nhật thời Duy Tân Minh Trị…